Compostering thuis is een van de eenvoudigste manieren om minder afval te produceren en tegelijk je tuin of moestuin te voeden. Elk jaar gooit een gemiddeld Nederlands huishouden honderden kilo’s groente en tuinafval weg, terwijl dat materiaal juist de basis kan zijn voor voedingsrijke grond. Composteren vraagt geen dure apparatuur en geen technische kennis. Met een beetje geduld en de juiste aanpak heb je binnen een paar maanden donkere, kruimelige compost die je planten blij maakt.
Wat er wel en niet in de composthoop mag
Niet alles wat organisch is, hoort in de composthoop. Groente en fruitresten, koffiedik, theezakjes, eierschalen en gemaaid gras zijn prima geschikt. Ook bladeren, snoeihout en kartonnen dozen zonder plastic of inkt mogen erbij. Wat je beter buiten de bak houdt, is gekookt voedsel, vlees, vis en zuivel. Deze materialen trekken ongedierte aan en zorgen voor onaangename geuren. Zieke planten zijn ook af te raden, omdat ziektekiemen in de hoop kunnen overleven en later voor problemen zorgen in de tuin. Een goede compostbak bestaat ruwweg voor de helft uit groene, stikstofrijke materialen zoals gras en keukenresten, en voor de andere helft uit bruine, koolstofrijke materialen zoals dood blad en karton. Die balans zorgt voor een gezond omzettingsproces zonder stank.
De juiste compostbak kiezen voor jouw situatie
Voor een tuin met wat ruimte is een open houten compostvat of een zelfgemaakte bak van pallets een logische keuze. Deze varianten laten lucht goed circuleren, wat het verteringsproces versnelt. Heb je alleen een balkon of een kleine buitenruimte, dan is een bokashi bak een goede optie. Bij de bokashi methode fermenteert keukenafval in een gesloten emmer met behulp van micro organismen. Het ruikt nauwelijks en het eindresultaat kan daarna alsnog in de grond of in een gewone compostbak verwerkt worden. Een tumbler composter, een draaibare gesloten bak op poten, is handig voor mensen die snel resultaat willen en weinig rommel in de tuin. Door de bak regelmatig te draaien, wordt het materiaal gemengd en versnelt de omzetting. Welke bak je ook kiest, zet hem op een plek met wat schaduw en direct contact met de grond, zodat regenwormen en andere organismen van onderaf naar binnen kunnen.
Het composteren onderhouden en versnellen
Compost maken gaat grotendeels vanzelf, maar een beetje aandacht maakt het resultaat beter. Vocht speelt een grote rol: de hoop moet vochtig aanvoelen als een uitgeknepen spons. Is het te droog, dan vertraagt het proces. Is het te nat, dan kan de bak gaan stinken. Tijdens droge zomers is het soms nodig om de hoop een beetje water te geven. Omschudden of omzetten is ook handig, want zuurstof houdt het proces op gang. Doe dit eens in de twee tot drie weken met een schop of een compostomzetter. Wil je sneller compost, dan helpt het om materiaal kleiner te snijden voor je het toevoegt. Fijnere stukken verteren sneller. Sommige mensen voegen ook tuinaarde of oudere compost toe aan een nieuwe hoop, omdat dit al de juiste bacteriën bevat die het proces opstarten. Na drie tot zes maanden, afhankelijk van de seizoenen en hoe actief je de bak beheert, is de compost klaar wanneer hij donkerbruin, kruimelig en naar bosgrond ruikt.
Wat je met zelfgemaakte compost kunt doen
Rijpe compost is een veelzijdig product voor de tuin. Je kunt het door de tuingrond mengen om de bodemstructuur te verbeteren, wat zorgt dat de grond water beter vasthoudt en luchtiger wordt. Moestuiniers gebruiken het als voeding onder groenten en kruiden. Een dunne laag compost als mulch rondom planten houdt het onkruid wat tegen en houdt vocht in de grond. Ook in bloempotten werkt het goed, als bijmenging met potgrond. Omdat zelfgemaakte compost geen kunstmest bevat, geeft het een langzame en evenwichtige voeding aan planten. Dat is prettig, omdat planten de stoffen geleidelijk opnemen. Zeker voor vaste planten en fruitstruiken is dit gunstiger dan een snelle kunstmestgift. Wie begint met tuincompostering, merkt al snel dat de hoeveelheid restafval flink afneemt en de tuin er beter bij staat.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt het voordat compost klaar is?
De tijd die nodig is om compost klaar te maken, hangt af van hoe je de bak beheert. Bij regelmatig omzetten en een goede balans tussen groen en bruin materiaal duurt het drie tot vier maanden. Doe je weinig aan de bak, dan kan het zes maanden tot een jaar duren. Klare compost ruikt naar bosgrond en heeft een donkere, kruimelige structuur.
Mag je citrusschillen en uien in de composthoop gooien?
Citrusschillen en uien mogen in kleine hoeveelheden in de composthoop. In grote hoeveelheden kunnen ze het proces vertragen en zijn ze minder prettig voor regenwormen. Het is beter om ze in stukjes te snijden en af te wisselen met ander materiaal.
Wat doe je als de composthoop gaat stinken?
Een stinkende composthoop geeft aan dat er iets niet klopt. Vaak zit er te veel nat of groen materiaal in, waardoor er te weinig zuurstof is. Voeg dan droog bruin materiaal toe, zoals dode bladeren of karton, en zet de hoop om. Stank door vlees of gekookt eten lost op door die materialen er nooit meer in te gooien.
Kan composteren ook zonder tuin?
Composteren zonder tuin is zeker mogelijk. Een bokashi emmer past op een aanrecht of in een kast en verwerkt bijna al het keukenafval via fermentatie. Het eindproduct kun je daarna aan iemand met een tuin geven, inleveren bij een GFT punt of verwerken in een bak op het balkon.
Geef een reactie