Lokale winkels maken steden en dorpen leefbaar, maar ze verdwijnen in een hoog tempo. In veel Europese stadscentra zie je steeds vaker dezelfde grote ketens, souvenirshops en fastfoodrestaurants. De kleine, ambachtelijke winkel die er al tientallen jaren zat, is weg. Dit is geen toeval. Onderzoek laat zien dat verschillende krachten samenwerken om de buurtwinkel uit het straatbeeld te duwen. Dat heeft gevolgen voor iedereen die in een stad of dorp woont.
Toerisme verandert het winkellandschap in steden
Uit een groot Europees onderzoek blijkt dat toerisme een grote rol speelt bij het verdwijnen van kleine, zelfstandige winkels. Hoe meer toeristen een stad trekt, hoe groter de kans dat lokale retailers plaatsmaken voor winkels die zich richten op bezoekers. Denk aan winkels met sleutelhangers, wafelkramen en internationale modebedrijven. Verhuurders kiezen vaak voor huurders die meer kunnen betalen, en dat zijn zelden de kleine zelfstandigen. In steden als Amsterdam, Barcelona en Rome is dit al ver doorgegaan. Maar ook kleinere steden in Nederland hebben hier last van. De eigenaar van een boekenwinkel of een ambachtelijke kaaswinkel kan simpelweg de huur niet meer opbrengen.
Online winkelen zet buurtondernemers onder druk
Naast toerisme speelt ook de opkomst van online winkelen een grote rol. Steeds meer mensen kopen hun producten via grote webwinkels zoals bol.com of Amazon. Dat is goedkoop en gemakkelijk, maar het heeft een prijs. Kleine ondernemers kunnen niet concurreren op prijs als ze ook huur, personeel en andere kosten moeten betalen. Een lokale boekhandel of speelgoedwinkel draait niet alleen op verkoop. Het zijn ook ontmoetingsplaatsen in de buurt. Als ze dichtgaan, verdwijnt er meer dan een winkel. Een heel stukje van de wijk gaat mee. Onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek laat zien dat het aantal kleine zelfstandige winkels in Nederland al jaren daalt.
Wat buurtondernemers uniek maakt voor de omgeving
Een zelfstandige winkel biedt iets wat een grote keten niet kan: persoonlijk contact en kennis van de buurt. De eigenaar van een lokale groentezaak weet wat zijn klanten lekker vinden. De buurtslijter adviseert op basis van wat jij eerder kocht. Kleine ondernemers kopen ook vaker in bij andere lokale leveranciers, waardoor het geld in de eigen regio blijft rondgaan. Volgens onderzoek van het Britse New Economics Foundation geeft elke euro die je uitgeeft bij een zelfstandige ondernemer meer economisch voordeel aan de regio dan diezelfde euro bij een grote keten. Dat verschil is groot. Geld dat je besteedt bij een buurtwinkel, blijft langer in de lokale economie en ondersteunt zo ook andere kleine bedrijven in de omgeving.
Wat er gedaan wordt om kleine winkels te behouden
Verschillende steden en gemeenten proberen de leegloop van zelfstandige winkels te stoppen. In sommige buurten worden huurprijzen begrensd of krijgen kleine ondernemers voorrang bij het huren van een pand. Ook consumenteninitiatieven helpen. Campagnes als “Koop lokaal” of “Steun je buurt” vragen mensen bewuster te kiezen waar ze hun geld uitgeven. In Valencia werkt de gemeente samen met markten en buurtwinkels om het lokale aanbod zichtbaar te houden voor zowel bewoners als bezoekers. In Nederland zijn er ook gemeenten die leegstaande panden beschikbaar stellen voor startende ondernemers, zodat winkelstraten aantrekkelijk en gevarieerd blijven. Of die aanpak genoeg is, hangt mede af van de keuzes die gewone mensen elke dag maken.
Veelgestelde vragen
Waarom verdwijnen er zoveel kleine winkels uit Nederlandse stadscentra?
Kleine winkels in Nederlandse stadscentra verdwijnen vooral doordat huurprijzen stijgen, grote winkelketens meer kunnen betalen en steeds meer mensen online winkelen. Zelfstandige ondernemers kunnen deze concurrentie moeilijk bijhouden. In toeristische steden speelt ook de druk van toerisme mee, waardoor verhuurbedrijven liever kiezen voor huurders die zich richten op bezoekers.
Maakt het echt uit waar ik mijn boodschappen doe?
Ja, het maakt uit waar je je boodschappen doet. Geld dat je uitgeeft bij een zelfstandige ondernemer blijft vaker in de lokale economie dan geld bij een grote keten. Kleine ondernemers kopen namelijk vaker in bij lokale leveranciers en besteden hun inkomsten ook lokaal. Zo ondersteun je met een aankoop niet alleen één winkel, maar indirect ook andere bedrijven in de buurt.
Kunnen lokale winkels concurreren met webwinkels?
Lokale winkels kunnen op prijs moeilijk concurreren met grote webwinkels. Maar ze bieden iets anders: persoonlijk advies, de mogelijkheid om producten te zien en te voelen, en een band met de buurt. Steeds meer kleine ondernemers combineren een fysieke winkel met een eigen webshop, zodat ze op beide manieren bereikbaar zijn voor klanten.
Wat kan ik doen om winkels in mijn buurt te steunen?
Je kunt buurtondernemers steunen door bewuster te kiezen waar je iets koopt. Ga eens naar de lokale slager, boekhandel of bloemenwinkel in plaats van automatisch online te bestellen. Ook positieve recensies schrijven, de winkel delen op sociale media of vrienden erop wijzen helpt kleine ondernemers zichtbaarder te worden en nieuwe klanten te vinden.
Geef een reactie