Fairtrade shopping betekent dat je producten koopt waarbij de mensen achter het product eerlijk zijn betaald. Het gaat om koffie, cacao, bananen, kleding en veel meer. Miljoenen mensen in Afrika, Azië en Latijns-Amerika werken dagelijks hard om onze producten te maken of te verbouwen. Toch leven velen van hen in armoede, omdat ze te weinig geld krijgen voor hun werk. Eerlijke handel probeert dat te veranderen. Niet door goede bedoelingen alleen, maar door concrete afspraken over prijzen, arbeidsomstandigheden en een toeslag bovenop de normale prijs.
Het Fairtrade keurmerk en wat het betekent
Het blauwe en groene Fairtrade keurmerk is het bekendste keurmerk op het gebied van eerlijke handel. Je ziet het op verpakkingen in de supermarkt, op koffiezakken en op chocoladerepen. Producenten die dit keurmerk mogen gebruiken, voldoen aan strenge eisen. Ze krijgen een minimumprijs voor hun product, zodat ze niet worden geraakt als de wereldmarktprijs daalt. Daarnaast ontvangen ze een Fairtrade premie. Dat is een extra bedrag bovenop de prijs, dat de boerencoöperatie of het bedrijf mag besteden aan gemeenschapsprojecten. Denk aan een school, een waterpomp of betere medische zorg. Het keurmerk wordt gecontroleerd door een onafhankelijke organisatie, waardoor producenten én kopers weten dat de afspraken ook echt worden nagekomen.
Wat er verandert voor boeren en arbeiders
Een cacaoboer in Ghana verdient gemiddeld minder dan twee dollar per dag. Dat is niet genoeg om een gezin van te onderhouden. Wanneer diezelfde boer onderdeel wordt van een Fairtrade gecertificeerde coöperatie, verandert er meteen iets concreets. De minimumprijs zorgt voor een stabiel inkomen, ook als de cacaoprijzen op de wereldmarkt zakken. De premie die bovenop die prijs komt, investeert de coöperatie in de eigen gemeenschap. In de praktijk betekent dit dat kinderen vaker naar school gaan, dat vrouwen meer zeggenschap krijgen binnen de organisatie en dat boeren toegang hebben tot training en kennis over duurzamere landbouw. Eerlijke handel is dus geen abstracte term, maar een systeem met meetbare gevolgen voor echte mensen.
Hoe je bewust inkoopt in de winkel en online
Bewust winkelen hoeft niet ingewikkeld te zijn. In de meeste supermarkten vind je Fairtrade gecertificeerde producten naast de gewone varianten, vaak voor een vergelijkbare prijs. Koffie, thee, chocolade, bananen en suiker zijn de meest verkochte categorieën. Let bij het kopen gewoon op het keurmerk op de verpakking. Online is het aanbod nog groter. Webshops gericht op duurzame producten bieden een breed assortiment, van kleding tot verzorgingsproducten. Vergelijk je gewoonlijk alleen op prijs? Dan is het de moeite waard om ook naar het keurmerk te kijken. Een kleine aanpassing in je inkoopgedrag heeft, bij veel mensen samen, een groot effect op de levensomstandigheden van producenten aan de andere kant van de wereld.
Kritiek en nuance rond eerlijke handel
Eerlijke handel heeft ook kritiek gekregen door de jaren heen. Sommige onderzoekers stellen dat de voordelen niet altijd bij de armste boeren terechtkomen. Coöperaties die gecertificeerd zijn, bestaan namelijk al uit boeren die relatief meer te verkopen hebben. De allerarmste kleine boeren zijn soms niet aangesloten en missen daardoor de voordelen. Daarnaast gaat slechts een deel van de Fairtrade gecertificeerde productie ook daadwerkelijk als zodanig verkocht, omdat de vraag in rijke landen nog niet groot genoeg is. Het systeem is dus niet perfect. Tegelijkertijd laten meerdere studies zien dat deelnemende coöperaties gemiddeld betere omstandigheden bieden dan niet gecertificeerde alternatieven. Het is een stap in de goede richting, al zijn bredere veranderingen in het handelssysteem ook nodig.
Veelgestelde vragen
Is een product met het Fairtrade keurmerk altijd duurder?
Producten met het keurmerk voor eerlijke handel zijn soms iets duurder, maar niet altijd. In de supermarkt liggen gecertificeerde bananen of koffie vaak dicht bij de gewone prijs. Het prijsverschil is bij veel producten klein, terwijl de impact voor producenten groot kan zijn.
Geldt het keurmerk ook voor kleding?
Het Fairtrade keurmerk richt zich voornamelijk op voedselproducten zoals koffie, cacao, thee en katoen als grondstof. Voor kleding als eindproduct zijn andere keurmerken meer van toepassing, zoals GOTS voor biologisch katoen of Fair Wear voor arbeidsomstandigheden in de kledingindustrie.
Wie controleert of een bedrijf zich aan de Fairtrade regels houdt?
De controle wordt uitgevoerd door FLOCERT, een onafhankelijke certificeringsorganisatie. Die voert audits uit bij producenten en handelsbedrijven wereldwijd. Bedrijven die niet voldoen aan de eisen, verliezen hun certificering.
Kunnen kleine lokale winkels ook Fairtrade producten verkopen?
Ja, kleine winkels, cadeauwinkels en wereldwinkels verkopen al jaren gecertificeerde producten. Wereldwinkels zijn zelfs specifiek gericht op eerlijke handel en bieden een groot assortiment van producten uit ontwikkelingslanden.
Geef een reactie